Wysychające porty Skandynawii

“Na razie powinniśmy być całkiem bezpieczni” – mówi Martin Vermeer, profesor geodezji na Uniwersytecie Aalto w Helsinkach, stolicy Finlandii, kiedy rozmawiamy o efektach podnoszenia się poziomu mórz w jego ojczyźnie. Podczas gdy globalny poziom mórz rośnie obecnie w tempie średnio trzech milimetrów rocznie, fińskie ziemie podnoszą się od trzech do dziewięciu milimetrów rocznie. W Skandynawii tak zwane polodowcowe podnoszenie się lądu trwa od tysięcy lat, od czasu kiedy obciążenie ogromną masą lądolodu ustąpiło z końcem ostatniego zlodowacenia.

“Globalnie poziom mórz w ostatniej dekadzie rósł o około trzy milimetry rocznie, podnoszenie się lądu, na przykład polodowcowe podnoszenie się lądu w Skandynawii, sięga tempa dziewięciu milimetrów rocznie, a więc ten proces jest maksymalnie trzy razy szybszy niż podnoszenie poziomu morza” – mówi Stefan Rahmstorf, profesor fizyki oceanów z Uniwersytetu Poczdamskiego i dyrektor analiz systemu ziemskiego w Poczdamskim Instytucie Badań nad Wpływem Klimatu. – „Stąd wiele miejsc, zwłaszcza wokół Skandynawii, doświadcza relatywnego obniżenia poziomu morza”.

Fakt, że ląd w Finlandii rośnie w takim samym tempie jak morze lub nawet szybciej oznacza, że poziom morza obniża się. Podobny proces dotyczy sąsiada Finlandii – Szwecji, gdzie ląd podnosi się w podobnym tempie. Powoduje to problemy wzdłuż wybrzeży tych państw, na przykład dla przemysłu portowego. „Warunki dla transportu morskiego w tym regionie stają się trudniejsze” – mówi Sven Knutsson, profesor mechaniki ziemi na Uniwersytecie Technicznym w Luleå w Szwecji.

Podnoszenie się Fennoskandii w porównaniu do jądra Ziemi, według danych Fińskiego Instytutu Badań Geoprzestrzennych, dzieje się w tempie 9 milimetrów w ciągu roku tam gdzie znajdował się środek lądolodu oraz jedynie 1-2 milimetry na najodleglejszych krańcach zasięgu lądolodu, na przykład na zachodnim wybrzeżu Norwegii.

Miasto portowe Luleå w północnej Szwecji jest jednym z najważniejszych w kraju pod względem morskiego transport dóbr i największym pod względem tonażu przeładunku. Łatwy i otwarty dostęp do Morza Bałtyckiego jest kluczowy dla ogromnego przemysłu górnictwa rudy żelaza oraz innych przemysłów tego regionu. Ten dostęp jest jednak zagrożony.

“Podnoszenie się lądu powoduje wypłycanie portu” – mówi Henrik Vuorinen, dyrektor zarządzający portu Luleå. Vuorinen opisuje jak port, który został zbudowany w połowie lat 70., staje się zbyt płytki dla największych okrętów wpływających współcześnie do portu. „W ciągu ostatnich czterdziestu lat, z powodu polodowcowego odbicia, ląd podniósł się o około pół metra”.

Z tego powodu miasto Luleå pracuje nad projektem mającym na celu pogłębienie portu, by większe okręty mogły przeładowywać tutaj towary. „Planujemy raczej dużą operację pogłębiania toru do Lulei” – mówi Vuorinen, który ma…