Życie monastyczne na Litwie. 25 lat klasztoru w Polendrach

Skąd wzięli się benedyktyni pod Kielmami ćwierć wieku temu? Warto poznać tę historię przynajmniej w pobieżny sposób. Klasztory rozmnażają się w podobny sposób jak rośliny doniczkowe. Bierze się szczepkę dobrze rozwiniętego okazu i sadzi w inną glebę, sprawdzając, czy się przyjmie. Tak samo tu, grupa mnichów większego klasztoru podejmuje trud ufundowania nowego klasztoru, jednocześnie go wznosząc albo adaptując na ten cel budynek dotychczas o innym przeznaczeniu. Tak było, kiedy w słynnym francuskim opactwie Solesmes pojawiło się kilku mnichów pochodzących z Litwy. Solesmes jest jednym z ważniejszych ośrodków na benedyktyńskiej mapie świata. Słynie z zachowywania rygorystycznego trybu życia i ośrodka chorału gregoriańskiego. Kongregacja solezmeńska odegrała ważną rolę w odrodzeniu życia monastycznego we Francji po rewolucji francuskiej.

Historia osiedlenia się benedyktynów we wsi niedaleko Kielm jest niezmiernie ciekawa. Wszystko zaczęło się od muzyki. W 1989 roku francuski chór Chœur Grégorien de Paris koncertował w litewskich kościołach, śpiewając chorał gregoriański. Wówczas dwóch litewskich entuzjastów tego rodzaju śpiewu kościelnego wyjechało do Francji, żeby uczyć się go na najwyższym poziomie. Jednocześnie chorał zaczął się rozprzestrzeniać na Litwie. Rok później jeden z tych dwóch wielbicieli śpiewu, Romualdas Gražinis, dzisiaj uznany dyrygent chóralny wraz z towarzyszem, podczas swojej wizyty w Solesmes, niepisanej stolicy chorału gregoriańskiego, nieco samozwańczo zaprosił ówczesnego opata do założenia fundacji na Litwie. Pomysł został odłożony na bezterminowe potem. Wrócił, kiedy do klasztoru w Kraju Loary zaczynają przyjeżdżać pierwsi kandydaci narodowości litewskiej – z początku dwaj klerycy wileńskiego seminarium, potem dwóch kolejnych, pośród których znajduje się aktualny przeor klasztoru w Polendrach. W 1993 roku opat Solesmes, o. Philippe Dupont OSB podróżuje po Litwie szukając odpowiedniego miejsca pod osadę monastyczną. Po odrzuceniu kilku innych lokalizacji decyduje się na Polendry, gdzie stał stary kościół zagubiony pośród lasów i pól (został zachowany). Klasztor fundują wyżej wspomniani czterej Litwini, Amerykanin, o którym zaraz opowiem, oraz siedmiu Francuzów. W 2002 roku kościół został konsekrowany i oficjalnie otwarto nowy klasztor.

Mnisi tworzący wspólnotę w Polendrach pochodzą z różnych krajów. Na przykład ten, kto będzie chciał wybrać się na kilkudniowy pobyt w klasztornej głuszy, pozna brata Damiana, prefekta gości, który pochodzi z Kazachstanu. Ciekawym przypadkiem jest jednak ojciec Gregorijus, rodowity Nowojorczyk. Podczas jubileuszowego pikniku zapytałem go o drogę, która przyprowadziła go na Żmudź. Opowiedział mi o tym, że jego dziadkowie są Litwinami i w okresie dzieciństwa słuchał o sielskiej krainie, z której bierze pochodzenie ich ród (skądś znamy tęsknotę za Litwą jako krajem dzieciństwa). Jego rodzice byli świadkami Jehowy. Młody Grzegorz szybko…