„Razem”, czyli jak obchodzić stulecie niepodległości po fińsku

-

Obchody stulecia niepodległości Finlandii są nie tylko prezentacją siły kulturowego soft power tego kraju. To również pretekst do zastanowienia się nad współczesną i nowoczesną formą obchodów świąt i rocznic narodowych.  

Finowie podobno są niepokonani w wyolbrzymianiu swoich narodowych stereotypów i ich wyśmiewaniu[1]. Przykładem tego może być niezwykła popularność komiksu internetowego Finnish Nightmares Karoliiny Korhonen, zabawnie opisującego „trudne” sytuacje z którymi introwertyczni mieszkańcy Północy muszą się codziennie mierzyć, jak choćby jazda w windzie sam na sam z nieznajomym, czy też konieczność prowadzenia niezobowiązującej rozmowy bez używania wyłącznie zdawkowych odpowiedzi. W końcu nie bez powodu mówi się, że introwertyczny Fin patrzy podczas rozmowy na swoje czubki butów, a ekstrawertyczny – na czubki butów rozmówcy. Ale Finlandia to nie tylko kraj zamkniętych w sobie ludzi popijających fińskie piwo kupione w Estonii za pół ceny, zdolnych do rozmowy jedynie w saunie. Państwo fińskie jest kojarzone także z wysokim poziomem życia, dużym wsparciem socjalnym, przodującą w świecie oświatą i znajomością języka angielskiego, w warstwie kulturowej zaś z architekturą Alvara Aalto, muzyką Jeana Sibeliusa, wierszami Johana Runeberga, rozwiniętym przemysłem informatycznym (Linux, Angry Birds), czy też z twórczością Tove Jansson i Muminkami. Ten kraj właśnie ukończył sto lat, a organizując jego urodziny Finowie pokazują, że Finlandia ma całemu światu do powiedzenia to, że nieważne, które urodziny obchodzisz, ważne, żeby obchodzić je z całą narodową rodziną i że należy patrzeć naprzód, zamiast wstecz.

Przeczytaj także:  Od „Kalevali” do niepodległości Finlandii

Od 31 grudnia 2016 roku Finlandia oficjalnie obchodzi stulecie niepodległego państwa. Do udziału w obchodach są zaproszeni „wszyscy Finowie i przyjaciele Finlandii”[2]. Ta, wydawałoby się, sztampowa fraza jest podstawą filozofii całości obchodów skupionych wokół hasła „Razem”, wyrażającego ideę, że całe społeczeństwo Finlandii jest zaproszone nie tylko do uczestnictwa w obchodach stulecia, ale także do ich współtworzenia. Organizacja tego państwowego święta jest fenomenem na skalę europejską i przykładem sprawnego współdziałania obywateli z państwem.

Stwórzmy to razem  

Organizacją i koordynacją obchodów stulecia Finlandii zajmuje się powołane przy Kancelarii Premiera 14 sierpnia 2013 r. stowarzyszenie Suomi 100[3] (szw. i ang. Finland 100), na czele z Sekretarzem Generalnym, filozofem Pekką Timonenem[4]. W wywiadzie udzielonym „Rzeczypospolitej” w październiku br. przedstawił on polskiemu czytelnikowi oryginalną i nowoczesną koncepcję obchodów niepodległości, która jest, przez to istniejące przy rządzie stowarzyszenie, promowana. Główny nacisk został położony nie na – jak można by się było spodziewać – upamiętnianie wydarzeń historycznych, ale na wartości formujące współczesny obraz Finlandii, kojarzone na całym świecie, takie jak: demokracja, równość, wolność słowa, tolerancja, edukacja, szacunek dla prawa, solidarność i zrównoważony rozwój. Uwagę poświęcono nie tyle przeszłości, co przyszłości społeczeństwa – temu, kim Finowie chcą stać się za kilka lat czy dekad. Interesujące jest także i to, że Timonen zwrócił uwagę na sukces Finlandii w budowie nowoczesnej gospodarki na bazie trudności gospodarczych kraju na przestrzeni całego stulecia[5]. Warto wspomnieć, że Finlandia już od dłuższego czasu prowadzi intensywną autopromocję w tym obszarze, przykładem jest, promowana m.in. przez Ambasadę Finlandii w Warszawie, publikacja pt. 100 fińskich innowacji społecznych[6].

Najistotniejszą ideą obchodów jest ich forma – stowarzyszenie Suomi 100 ma za zadanie nie tyle koordynować oficjalne uroczystości, ile wspierać inicjatywy społeczne i różnorodne pomysły godnego i oryginalnego uczczenia stulecia Finlandii[7]. Przełożono to na formę ogłoszenia: jeśli masz ciekawy pomysł, projekt, który wiąże się z jednym z trzech tematów przewodnich: „100 lat Finlandii”, „Finlandia 2017” lub „Przyszłość Finlandii”  – zgłoś się do Suomi 100. Warunkiem otrzymania patronatu, umieszczenia wydarzenia na oficjalnej stronie obchodów oraz dalszego wsparcia jest również walor ideowy – pomysł ma integrować Finów, co znakomicie zostało wyrażone w języku angielskim jako „togetherness”, projekt ma być innowacyjny i – co warto podkreślić – dostępny jak najszerszemu gronu odbiorców, choćby tylko online[8]. Dlatego też w wyjątkowo obszernym programie znajdują się rozmaite lokalne inicjatywy i wydarzenia o najróżniejszych formach, jak na przykład „podróżująca sauna” w USA[9]. Kalendarz zestawia wydarzenia nie tylko z Finlandii, ale i z całego świata – są nawet dwie inicjatywy mające miejsce w Polsce, takie jak prezentacja aplikacji AReal Finland i Wioska Lapońska Kalevala. Oczywiście, nie zabraknie też elementów państwowych, jak choćby parady sił zbrojnych[10], czy też podróżującej po Europie wystawy pt. „Echoes – 100 Years in Finnish Design and Architecture”. Ekspozycja została zaprezentowana w dniach od 13 stycznia do 23 lutego 2017 r. w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie, gdzie otworzyli ją szefowie rządów Finlandii i Polski: Juha Sipilä i Beata Szydło[11]. Ponadto, we własnym zakresie w obchody zaangażowały się „flagowe” fińskie przedsiębiorstwa, takie jak potentat spożywczy Fazer[12] czy firma odzieżowa Marimekko[13].

Dowodem popularności takiego kształtu obchodów są liczby. Według danych opublikowanych przez „Rzeczpospolitą” 98% Finów słyszało o obchodach stulecia. Co więcej, aż 800 tys. osób z 5,5 mln mieszkańców Finlandii było osobiście zaangażowanych w jedno z rocznicowych wydarzeń[14].

Zalogujmy się razem

Opisane wyżej przedsięwzięcie nie mogłoby się udać bez – mimo wszystko – ubrania całości setnych urodzin Finlandii w pewien gorset wizualnej identyfikacji. Funkcję tę pełni oficjalna strona obchodów – Suomi Finland 100. Ten zaprojektowany w narodowe, niebiesko-białe barwy Finlandii portal internetowy służy wzajemnej komunikacji rządu, stowarzyszenia Suomi 100 i oddolnych inicjatyw. Warto w tym miejscu zauważyć, że w zależności od języka, w którym strona funkcjonuje stosuje się nazwę Suomi 100 lub Finland 100, niemniej logotyp we wszystkich wariantach zawiera podwójną nazwę kraju. Charakterystyczny motyw graficzny strony – kontury twarzy ludzkich poprzeplatane napisami „Razem” w trzech oficjalnych językach obchodów – powtarza się na wszystkich dokumentach, gadżetach i materiałach związanych ze świętem. Ponadto strona powiązana jest z kontami w mediach społecznych: Facebook, Twitter, Snapchat, Instagram czy YouTube. Na potrzeby promocji obchodów stworzono także hasztag #suomi100.

Strona Suomi Finland 100 stanowi przewodnik dla każdego szukającego przedsięwzięć rocznicowych w swojej okolicy. Za pomocą wbudowanej wyszukiwarki można w kilka sekund zlokalizować dane wydarzenie oraz przefiltrować wyniki według kryteriów zainteresowań, na przykład stosując słowa kluczowe: aktywność społeczna, jedzenie, nauka, sztuka i kultura itp. Prowadzony jest również sklep internetowy oferujący oficjalne gadżety i pamiątki obchodów, począwszy od długopisów, poprzez czekoladowo-miętowe cukierki Marianne – jeden z flagowych produktów marki Fazer, będącej dla Finów tym samym czym dla Polaków jest Goplana i E. Wedel razem wzięte, po  możliwość zakupienia oficjalnej flagi obchodów z napisem „Suomi Finland 100”. Jedną z najciekawszych funkcji portalu Suomi Finland 100 jest propozycja utworzenia własnej niebiesko-białej „Twarzy Finlandii” przy wykorzystaniu wbudowanego kreatora.

Portal posiada kilka wersji językowych. Poza podstawowymi językami obchodów, którymi są język fiński, szwedzki, angielski, pewne informacje są także dostępne w językach regionalnych: północnosamskim (Davvisámegiella), inari (Anarâškielâ), skolt (Nuõrttsäämas), kaalo (Kaalengo Tšimbaha; język fińskich Romów), a także w językach: rosyjskim, estońskim, somali (posługuje się nim znaczna mniejszość charakterystyczna dla Finlandii), arabskim, francuskim i niemieckim. Ponadto dostępne są również języki migowe: fiński (viittomakieli) i szwedzki (Teckenspråk). To sprawia, że informacje o obchodach niepodległości kraju mogą dotrzeć, choćby w ograniczonym zakresie, do szerszego grona odbiorców niebędących rodowitymi Finami, co nawiązuje do promowanej idei równości i wspólnotowości obchodów. Różnorodność językowa państwowych stron internetowych nie jest jednak niczym nowym. Podobne rozwiązanie przyjęto m.in. na stronie państwowych ubezpieczeń społecznych Kela.

Żyjmy dalej razem

Historia nie zajmuje najważniejszego miejsca w programie obchodów stulecia kraju, nie jest jednak całkowicie pominięta. Na przykład, 6 grudnia na różnych cmentarzach w całym kraju, przy grobach poległych na wojnach w obronie ojczyzny stanie gwardia honorowa dobrana tak, by wiek konkretnego przedstawiciela gwardii odpowiadał wiekowi konkretnego poległego[15]. Na portalu Suomi Finland 100 opublikowano artykuły przedstawiające obraz społeczeństwa i kraju z czasów przed uzyskaniem niepodległości[16] oraz dotyczące procesu powstawania państwa w 1917 roku[17]. Ponadto Mennica Finlandii (Suomen Rapahaja) zaplanowała na lata 2017-2019 wydanie serii monet kolekcjonerskich o nominale 5 euro[18]. Paradoksalnie, od początku realizacji temu projektowi towarzyszą kontrowersje. Pierwszą z serii monet, przedstawiającą scenę egzekucji podczas wojny domowej 1917-1918 wycofano z obiegu w atmosferze skandalu[19].

Wiodącym tematem obchodów jest jednak, przede wszystkim, przyszłość kraju i zamieszkujących go ludzi. Hasła promowane na stronie portalu Suomi Finland 100, podkreślające wartości ważne dla Finów i Finlandii – wolność, równość, bezpieczeństwo, tolerancję, ekologię, wspólnotę wyznaczają kierunek w jakim Finlandia chce się rozwijać w zakresie kształtowania postaw społecznych. Nieprzypadkowo w wydanym w październiku br. raporcie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Finlandii dotyczącym wewnętrznej strategii bezpieczeństwa (również opatrzonym logo Suomi Finland 100), za największe wyzwanie dla bezpieczeństwa kraju określono rosnące wykluczenie społeczne[20], a na portalu Suomi Finland 100 można rozwiązać quiz obejmujący zagadnienia równouprawnienia w Finlandii[21]. Uwagę zwraca też zaangażowanie rządu Finlandii w sprawy zmian klimatu, jak choćby uchwalenie planu mającego zmniejszyć zanieczyszczenie środowiska do 2030 roku[22], czy też zorganizowanie wyprawy przez Przejście Północno-Zachodnie, której celem jest wywołanie dyskusji na temat ocieplenia klimatu[23]. Ważną kwestią jest też zagadnienie bezpieczeństwa Finlandii w najbliższych latach, szczególnie wobec zaniepokojenia władz fińskich działaniami wschodniego sąsiada – Rosji[24]. Jest to też powód do debat o przyszłości Finlandii w Europie – jej wejścia do NATO, zachowania status quo lub powrotu do epoki „finlandyzacji” i neutralności.

W ostatnim rankingu Country Brand Index, tworzonym przez agencję Future Brand, Finlandia zajęła 13 miejsce[25], znajdując się w gronie 22 państw określonych mianem „country brands”. To określenie definiuje kraj, w którym takie aspekty jak jakość życia, system wartości, potencjał biznesowy, czy też kultura, potencjał turystyczny i historia są oceniane jednakowo wysoko. Jednak, to co najbardziej zwraca uwagę i co należy docenić, to jest dążenie rządzących krajem do maksymalnej aktywizacji społeczeństwa w budowaniu radosnej atmosfery święta stulecia państwa, ponad podziałami politycznymi i społecznymi. Przykład Finlandii pokazuje, że istnieje możliwość stworzenia godnych obchodów wyjątkowej rocznicy bez sztucznego patosu, ostentacji i pretensjonalnych uroczystości, bez rozdrapywania starych ran i gloryfikacji udziału państwa i obywateli w wojnach i konfliktach zbrojnych. Finom dano możliwość uczestnictwa we wspólnym święcie, poczucia, że są istotnie jego częścią, poczucia radości z pokoju, godności, ze zwykłego, spokojnego życia.

I dlatego, drogi czytelniku – zwróć uwagę! Portal Suomi Finland 100 zaleca, aby w dniu 5 grudnia, czyli ostatniego dnia pracy przed okrągłą rocznicą stulecia niepodległości, o godzinie 14:00 godnie uczcić święto niepodległości – zorganizować przerwę na kawę[26].

 

[1] T. Moles, Przewodnik ksenofoba: Finowie, Warszawa 2017, s. 69.

[2] Finland 100 grand opening – The Party of the New Century!, Suomi Finland 100, http://suomifinland100.fi/grandopening/?lang=en.

[3] Suomen itsenäisyyden satavuotisjuhlavuoden hanke, Valtioneuvoton kansila – Prime Minister’s Office, http://vnk.fi/suomi100/perustiedot.

[4] Pekka Timonen Suomen itsenäisyyden 100-vuotisjuhlavuoden vastaavaksi pääsihteeriksi, yle Uutiset, 15.07.2014, https://yle.fi/uutiset/3-7356193.

[5] M. Szułdrzyński, Jedna szansa na sto lat, „Rzeczpospolita”, 20.10.2017, http://www.rp.pl/Plus-Minus/310199912-Jedna-szansa-na-sto-lat.html.

[6] 100 fińskich innowacji społecznych, red. I. Taipale, Katowice-Warszawa 2013.

[7] M. Szułdrzyński, Jedna szansa

[8] Welcome to create a programme for the centenary of Finland’s independence in 2017, Suomi Finland 100, http://suomifinland100.fi/wp-content/uploads/2015/12/Principles-and-requirements.pdf.

[9] Traveling sauna, http://www.travelingsauna.com.

[10] The Defence Forces’ Finland 100, Suomi Finland 100, http://suomifinland100.fi/project/the-defence-forces-finland-100/?lang=en.

[11] Architektura i wzornictwo z Finlandii na wystawie w Muzeum POLIN , Polskie Radio, 12.01.2017, https://www.polskieradio.pl/5/3/Artykul/1714831,Architektura-i-wzornictwo-z-Finlandii-na-wystawie-w-Muzeum-POLIN.

[12] Suomi 100 – Fazer, fazer.fi, https://www.fazer.fi/tuotteet-ja-asiakaspalvelu/suomi100/.

[13] Finland 100 years anniversary events, marimekko.fi, https://www.marimekko.com/se_en/finland-100/events.

[14] M. Szułdrzyński, Jedna szansa

[15] Finland’s centenary of independence, Suomi Finland 100, http://suomifinland100.fi/congratulations-to-the-100-year-old-finland/finlands-centenary-of-independence/?lang=en.

[16] Finland and the Finns in 1917, Suomi Finland 100, 02.11.2017, http://suomifinland100.fi/finland-finns-1917/?lang=en.

[17] Towards freedom – Steps to independence taken in 1917 before the Declaration of Independence, Suomi Finland 100, 04.11.2017, http://suomifinland100.fi/towards-freedom/?lang=en

[18] Collector coins in the Decades of Independence series tell about the history of Finland, Suomen Rapahaja – Mint of Finland, 25.04.2017, https://www.suomenrahapaja.fi/eng/news/itsenaisyyden.

[19] Drowned asylum seeker child, civil war execution special coins spark online fury, “yle Uutiset”, 25.04.2017, https://yle.fi/uutiset/osasto/news/drowned_asylum_seeker_child_civil_war_execution_special_coins_spark_online_fury/9581393.

[20] Internal Security Strategy to make Finland the safest country in the world, Sisäministeriö – Ministry of the Interior, 05.10.2017, http://intermin.fi/en/article/-/asset_publisher/sisaisen-turvallisuuden-strategia-rakentaa-maailman-turvallisinta-maata.

[21] How are we doing? Scenes from Finland today, Suomi Finland 100, http://suomifinland100.fi/our-common-finland/finland-now/?lang=en.

[22] First medium-term climate change plan under the Finnish Climate Change Act completed, Valtioneuvosto – Finnish Government, 14.09.2017, http://valtioneuvosto.fi/en/article/-/asset_publisher/kohti-ilmastoviisasta-arkea-suunnitelma-linjaa-paastovahennyskeinot-vuoteen-20-1.

[23] Arctic 100 Expedition sails through the Northwest Passage, Suomi Finland 100, 04.07.2017, http://suomifinland100.fi/arctic-100-expedition-sails-northwest-passage/?lang=en.

[24] P. Szymański, Korekta kursu w fińskiej armii: inwestycje w gotowość i rezerwę, Ośrodek Studiów Wschodnich (OSW), 23.08.2017, https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2017-08-23/korekta-kursu-w-finskiej-armii-inwestycje-w-gotowosc-i-rezerwe.

[25] FutureBrand Country Brand Index 2014-2015, futurebrand.com, http://www.futurebrand.com/uploads/CBI2014-5.pdf.

[26] Join the celebration, Suomi Finland 100, http://suomifinland100.fi/congratulations-to-the-100-year-old-finland/how-to-create-a-festive-atmosphere/?lang=en.

Doktorant w Zakładzie Historii Powszechnej XIX i XX w. Instytutu Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Absolwent historii i wschodoznawstwa, w ramach programu Erasmus studiował również na Uniwersytecie Helsińskim i na Uniwersytecie w Groningen. Jego zainteresowania naukowe dotyczą szeroko pojętej historii politycznej i historii dyplomacji w XX wieku oraz współczesnych stosunków międzynarodowych ze szczególnym uwzględnieniem krajów bałtyckich, nordyckich i Europy Środkowo-Wschodniej. Odbył praktykę absolwencką w Ministerstwie Spraw Zagranicznych. Pasjonat genealogii, literatury reportażu, podróży oraz sauny.

© Materiał chroniony prawem autorskim – wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy. Więcej informacji o prawach autorskich i zakup licencji.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Napisz swój komentarz
Wpisz swoje imię tutaj