Długa droga do systemu kaucyjnego Pierwsze kroki krajów bałtyckich w zakresie wprowadzenia systemów kaucyjnych sięgają 2003 roku, kiedy ministrowie środowiska Estonii, Litwy i Łotwy spotkali się i zadeklarowali stworzenie ich w swoich krajach. Estończycy mogą się cieszyć analogicznym systemem od 2005 roku. Litwa wprowadziła taromaty w 2016 rok, jeszcze przed dojściem do władzy Związku Rolników i Zielonych. Łotwa natomiast – od 1 lutego 2022 roku, a więc parę lat po utracie władzy przez partę o identycznej nazwie co wspomniana litewska. Postawa łotewskich „zielonych” jest oceniana negatywnie przez konkurentów politycznych. – Łotwa, także dzięki narodowcom, stanie się czystsza. Znamienne, że największy sprzeciw wobec systemu kaucji we wcześniejszych rządach podtrzymywała partia polityczna, która w swojej nazwie miała słowo „zielony”. Wówczas „argumentem” jej ministra przeciwko depozytowi butelek było to… że on nie widział żadnych śmieci wyrzucanych przez okno swojego ministerstwa – napisał na Facebooku poseł narodowców Jānis Iesalnieks, czyniąc aluzję do słów byłego „zielonego” ministra rolnictwa Jānisa Dūklavsa (odszedł z funkcji w 2019 roku). Inny „zielony” polityk Raimonds Vējonis, późniejszy prezydent Łotwy, będąc ministrem w centroprawicowych rządach planował uruchomienie obowiązkowego systemu kaucyjnego jeszcze w 2010 roku. Zaprotestowali wówczas producenci napojów (systemem zarządza spółka SIA „Depozīta iepakojuma operators” („Dio”), która powołana została przez firmy związane z branżą – producentów i sprzedawców napojów). Później jako datę wprowadzenia taromatów podawano 2015 roku, jednak sprzeciwiły się firmy zajmujące się gospodarką śmieciami. To między innymi prowadzony przez nich lobbing obarcza się odpowiedzialnością za to, że tak długo nie można było przyjąć ustawy. W międzyczasie na Łotwie zmieniła się koalicja, z której odszedł Związek Zielonych i Rolników. Okazało się, że eklektyczny rząd Krišjānisa Kariņša, złożony z konserwatystów, liberałów i nacjonalistów, jest w stanie popchnąć sprawy do przodu. Także dzięki mobilizacji społeczeństwa, które zgromadziło 12 tysięcy podpisów za odpowiednimi zmianami w przepisach. W rezultacie z inicjatywy kierowanego przez liberałów Ministerstwa Ochrony Środowiska i Rozwoju Regionalnego (VARAM) do Sejmu trafił projekt nowelizacji ustawy o opakowaniach. 24 października 2019 roku zdecydowana większość posłów, w tym parlamentarzyści opozycji, poparła nowe prawo, które przewidziało wprowadzenie systemu depozytów w dniu 1 lutego 2022 roku. Biznes odpowiedzialny za środowisko? Co zmieniło się w zmęczonej pandemią Łotwie? Już od wtorku, głównie w pomieszczeniach w budynkach lub w pobliżu budynków supermarketów, ale także na wolnym powietrzu, pojawiły się taromaty, w których za zdeponowanie butelek kupionych od 1 lutego 2022 roku i oznaczonych specjalnym kodem, można otrzymać dziesięć centów. Automat nie wypłaca jednak gotówki, a wydaje specjalny voucher, którym…
Treść dostępna dla prenumeratorów
Prenumeruj i wspieraj Przegląd Bałtycki!
