W dniach 10-11 sierpnia (sobota-niedziela) na Rynku Głównym w Krakowie zagoszczą artyści z Litwy, Łotwy, Estonii oraz czterech innych krajów Unii Europejskiej. Letni Festiwal Muzyki i Tańca (LFMiT) w Krakowie, zorganizowany w ramach Międzynarodowych Targów Sztuki Ludowej, to inicjatywa kierowanego przez Attilę Kovatsa Biura Koncertowego „Muzsa Festival Organising Office” w Budapeszcie, organizatora letnich festiwali muzycznych w licznych atrakcyjnych turystycznie miejscach Europy Środkowej. W czasie festiwali występują zespoły prezentujące taniec, śpiew i muzykę swoich „małych ojczyzn”. Przyjeżdżają z całej Europy, a czasami i spoza jej granic. W tym roku zobaczymy wykonawców z Litwy, Łotwy, Estonii, Węgier, Rumunii, Bułgarii i Czech, którzy wystąpią na scenie Międzynarodowych Targów Sztuki Ludowej.

Syreny, gryf, złota rybka – już te trzy mogłyby zapełnić stronice niejednego bestiariusza. Tak, na Pomorzu obserwujemy szczególny wysyp zwierzęcych dziwostworów, tworzących miejskie, regionalne, a nawet państwowe ikonografie.

"Sun&Sea" to opera klimatyczna stworzona przez Linę Lapelytė, Vaivę Grainytė i Rugile Barzdžiukaitė. Po zdobyciu Złotego Lwa Biennale w Wenecji dla Litewskiego Pawilonu zwiedziła najważniejsze festiwale i sceny Nowego Jorku, Paryża, Lizbony, Londynu czy ostatnio: Singapuru. Podczas Malta Festival 2024 nareszcie odsłoni swoją plażę w Polsce, zapraszając do wspólnego plażowania lokalną społeczność.

W tym roku podczas Gdańskiego Festiwalu Carillonowego, który odbywa się w dniach od 19 lipca do 31 sierpnia, pojawią się goście z Litwy. W dniach 9-10 sierpnia na wieży kościoła św. Katarzyny oraz na wieży Ratusza Głównego Miasta odbędzie się spektakl muzyczny, w którym wezmą udział Austėja Staniunaitytė-Proietta z Kowna, a także Urtė Krutkevičiūtė, Ignas Vydeika oraz Vilius Aleinikovas z Kłajpedy. Podobny „weekend litewski” miał już miejsce dwa lat temu, podczas XXIV Gdańskiego Festiwalu Carillonowego. Występowali wtedy w Trójmieście Kęstutis Kačinskas, Vilius Aleinikovas oraz Ignas Vydeika z Kłajpedy.

Gustaw Manteuffel, historyk, etnograf, badacz Inflant Polskich znany jest zazwyczaj tylko historykom i osobom zajmującym się dziejami czy kulturą dawnych Inflant Polskich. Próbę jego przybliżenia szerszemu gronu odbiorców, przede wszystkim wśród młodzieży, podjęło się dwóch panów – Wojciech Widłak i Radosław Budzyński.

„Dopóki nie zrozumiemy korzeni naszej przeszłości, a na poszczególne postaci historyczne będziemy patrzeć przez pryzmat sowieckiej historiografii, nie będzie zaskakiwać, że pierwszy prezydent niepodległej Litwy Antanas Smetona do tej pory nie doczekał się swojego pomnika w Wilnie”* – stwierdził prezydent Gitanas Nausėda w corocznym orędziu o stanie państwa, które wygłosił w czerwcu 2022 roku. Faktycznie, w stolicy Litwy nie ma pomnika jej przedwojennego przywódcy. Nie ma nazwanej jego imieniem uczelni wyższej, parku, placu czy alei. Jest tylko krótka, licząca niecałe trzysta metrów uliczka w śródmieściu, schowana między budynkami i łatwa do przeoczenia.

Tegoroczna edycja literackiego festiwalu w Sopocie będzie szczególna dla wielbicieli krajów bałtyckich i skandynawskich. Motyw przewodni to „Region bałtycki”. W spotkaniach, rozmowach i debatach literackich udział wezmą twórczynie i twórcy z Danii, Estonii, Finlandii, Litwy, Łotwy i Szwecji.

Nie było jasne, czy w tym roku „Maj nad Wilią” się odbędzie. Sceptyków po raz kolejny „rozczarował” Romuald Mieczkowski, który festiwal zorganizował ponownie, rozszerzając jego geografię. Na „Maju” zawsze dużo się dzieje: spotykają się tam ludzie o wielu talentach, zawierane są znajomości i przyjaźnie, które trwają przez lata. Efektem tego są wiersze, piosenki, książki, filmy czy reportaże. Mieczkowski łączy ludzi, otwiera drzwi, stwarza warunki do spotkań, do nawiązywania owocnych kontaktów. Miejmy nadzieję, że „Maj nad Wilią” będzie kontynuowany. Wartość tego festiwalu dla kultury Polski i Litwy jest bowiem nieoceniona.

Rynek książki przyzwyczaił nas do translatorskich nowości. Również dosyć regularnie po polsku publikowane są kolejne książki autorstwa Herkusa Kunčiusa: "Litwin w Wilnie", "Obrazki litewskie" czy "Żelazna rękawica Stalina". Teraz w ręce polskiego czytelnika trafił zbiór opowiadań zatytułowany "Zdradzeni, wyklęci i oczernieni".

W okresie socjalizmu Szczecin i Rygę oraz jeszcze kilka miast „bloku demokratycznego” połączyła bratnia współpraca, przebiegająca na różnych poziomach, gospodarczym, turystycznym, kulturalnym. Jest ona wspominana do dzisiaj - przez tych, którzy w niej uczestniczyli - z dużym sentymentem. Czas mojego pobytu w Rydze, w okresie „atmody”, mogłabym określić jako okres „burzy i naporu”. Miałam bowiem okazję obserwować burzliwe wysiłki Łotyszy o uznanie ich języka jako państwowego, w miejsce języka rosyjskiego, co ostatecznie udało się w 1991 roku. Zaraz po przyjeździe zostałam obdarowana naklejkami z napisem "Runāsim latviski!" na tle mapy kraju.