W przededniu katastrofy. Czym żyła Litwa latem 1940 roku?

Ostatnie lata litewskiej międzywojennej niepodległości są zdominowane przez trzy ultimata – polskie w 1938 roku, niemieckie w 1939 i sowieckie w 1940. Omawiając te wydarzenia historycy najczęściej analizują ruchy wojsk i działania dyplomatyczne, natomiast niewiele miejsca poświęca się codzienności, nastrojom i panującej atmosferze w tym okresie. Historyk Norbertas Černiauskas w swojej książce 1940. Paskutinė Lietuvos vasara („1940. Ostatnie lato Litwy”) rzuca więcej światła na plany i marzenia mieszkańców Litwy w przededniu katastrofy – 15 czerwca 1940 roku niepodległe państwo litewskie przestanie istnieć, rozpocznie się okres pięćdziesięcioletniej okupacji sowieckiej.

|

Bezpośrednią inspiracją dla publikacji Norbertasa Černiauskasa była książka 1913. Rok przed burzą, w której Florian Illies tworzy portret roku, w którym długi wiek XIX z hukiem zderza się ze skrajnościami i konfliktami wieku XX. Opowieść Černiauskasa trwa tylko 15 dni – dwa pierwsze tygodnie czerwca 1940 roku – ale to wystarczy, by oddać obraz energii i rozmachu młodego państwa litewskiego. Każdy dzień-rozdział poświęcony jest małemu wycinkowi życia społecznego, które toczy się swoim własnym torem, a odgłosy wojny i wielka polityka są gdzieś daleko w tle. 1 czerwca państwowy radiofon zmienia ramówkę na letnią, ruszają pierwsze w tym sezonie loty na trasie Kowno-Połąga, zagęszcza się rozkład autobusowy do popularnych kurortów. Uczniowie wyruszają na szkolne wycieczki krajoznawcze – w czerwcu 1940 roku dochodzi do rozkwitu szkolnej turystyki. W międzywojennym systemie litewskiej oświaty kładzie się duży nacisk na poznawanie swojej ojczyzny w sposób empiryczny. Szkolne wycieczki z tymczas...

Pozostało jeszcze 84% artykułu.

Prenumeruj i wspieraj Przegląd Bałtycki!

Zyskaj dostęp do setek eksperckich artykułów poświęconych państwom regionu Morza Bałtyckiego.

WYBIERZ I ZAMÓW!

Dostęp jednorazowy

Zaloguj się