Jānis Fabriciuss – kim tak naprawdę był? Czy centrum Windawy to rzeczywiście dobre miejsce na jego pomnik?

W lutym 2024 roku minęło 70 lat, odkąd w centrum Windawy stanął pomnik „znamienitego rodaka” – Jānisa Fabriciussa. Spogląda on na miasto, ubrany w mundur Robotniczo-Chłopskiej Armii Czerwonej (ten sam, który w zbiorowej pamięci mieszkańców Łotwy kojarzy się z mordami, grabieżą, gwałtem i czerwonym terrorem) oraz w czapkę ozdobioną gwiazdą (tak zwaną „budionnówkę”, w takich samych oddziały okupacyjne wkroczyły na Łotwę w 1939 roku). Nawet dziś, kiedy Federacja Rosyjska – spadkobierczyni Związku Radzieckiego – już od ponad dwóch lat rozdziera Ukrainę pełnoskalową inwazją, a kraje bałtyckie także znajdują się w strefie potencjalnego zagrożenia, ponad miastem, na miejscu honorowym, góruje echo propagandy radzieckiej.

|

Jānis Fabriciuss, 1928 r. Ocenę wartości artystycznych tegoż pomnika pozostawiamy ekspertom w tej dziedzinie, zachęcamy jednak czytelników do przyjrzenia się krwawym i zwróconym przeciw suwerenności Łotwy działaniom Jānisa Fabriciussa, dzięki którym udało mu się wspiąć na wyżyny propagandy radzieckiej i dorobić się swojej granitowej podobizny. Wnikliwa (a nie sformułowana przez propagandę radziecką) analiza biografii Jānisa Fabriciussa, jak i ogólne spojrzenie na ten okres, pozwoli czytelnikom lepiej zrozumieć nie tylko symbolikę pomnika, lecz także jego dzisiejsze znaczenie. Jednocześnie należy zauważyć, że jego związek z Windawą jest także dosyć wątpliwy – urodził się on w gminie Zlēkas, a w samej Windawie mieszkał jedynie kilka lat, kiedy uczył się w miejskiej szkole i kiedy później od czasu do czasu pojawiał się w mieście, szerząc lewicową propagandę i ukrywając się przed policją. Nawet jego rodzice, według informacji dostępnych łotewskiej tajnej policji, po pierwszej wojnie świato...

Pozostało jeszcze 91% artykułu.

Prenumeruj i wspieraj Przegląd Bałtycki!

Zyskaj dostęp do setek eksperckich artykułów poświęconych państwom regionu Morza Bałtyckiego.

WYBIERZ I ZAMÓW!

Dostęp jednorazowy

Zaloguj się