Kierunek Birże. Śladami kalwinistów na północnej Litwie

Polacy do Birż nie zaglądają często. To już jest ta Litwa trochę bardziej obca, rzadko opisywana w przewodnikach czy artykułach prasowych. Nie taka swojska jak mówiące wciąż w jednej piątej po polsku Wilno. Niesłusznie. Birże spragnionemu wrażeń historycznych i kulturalnych są w stanie wiele zaoferować. Birżański zamek, historia rodu Radziwiłłów, pamięć o wielokonfesyjnym Wielkim Księstwie Litewskim, wyśmienite birżańskie piwo, a także najstarsze sztuczne jezioro na Litwie. Mnie po szlakach reformacji w birżańskim powiecie oprowadzał w tym roku sympatyczny duchowny mówiący doskonałą polszczyzną. Ksiądz Rimas Mikalauskas, zanim został proboszczem w kościele kalwińskim w Birżach, odbył studia w Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie. Dziś, mając żonę Polkę, jest trochę łącznikiem między litewskim teraz, a polsko-litewską przeszłością.

|

Jest rok 2017, Rok Reformacji, ogłoszony także na Litwie. Jedźmy zatem tego lata, tej jesieni do Birż, Sołomieścia, Szwabiszek, Popiela – śladami Radziwiłłów, dystryktu żmudzkiego Jednoty Litewskiej, organizacji skupiającej polskich i litewskich ewangelików, o korzeniach sięgających XVI wieku. Małe wyznanie Według spisu powszechnego z 2011 roku, na Litwie mieszka obecnie 6,7 tys. ewangelików reformowanych, co daje 0,22% mieszkańców. Kiedyś było ich o wiele więcej. Na Litwie są i tak liczniejsi niż w Polsce – według danych Kościoła Ewangelicko-Reformowanego mamy w Rzeczypospolitej ok. 3,5 tys. kalwinistów. Jak informuje mnie Tomasz Mincer, członkowie redakcji Miesięcznika Ewangelickiego zaniżają nawet tę liczbę o całe dwa tysiące. W szlacheckiej republice polsko-litewskiej kalwinizm był trzecim wyznaniem po katolicyzmie i prawosławiu. Dominował wśród szlachty protestanckiej, inaczej niż wśród niemieckiego mieszczaństwa, gdzie triumfy święcił luteranizm. Po tym, jak w połowie XVI wieku d...

Pozostało jeszcze 96% artykułu.

Prenumeruj i wspieraj Przegląd Bałtycki!

Zyskaj dostęp do setek eksperckich artykułów poświęconych państwom regionu Morza Bałtyckiego.

WYBIERZ I ZAMÓW!

Dostęp jednorazowy

Zaloguj się