Piszemy o krajach regionu Morza Bałtyckiego

Nowy gmach Estońskiego Muzeum Narodowego

Po 107 latach, po uzyskaniu ogromnych środków finansowych, po gorących dyskusjach nad koncepcją i lokalizacją, wreszcie po omawianym na wielu forach konkursie architektonicznym, 29 września 2016 roku nowa siedziba Estońskiego Muzeum Narodowego (Eesti Rahva Muuseum) przy Muuseumi tee 2 w Tartu została otwarta.

Na inauguracyjną galę do Tartu ściągnęły prawdziwe tłumy. Zaproszeni goście – w tym prezydent Estonii Toomas Hendrik Ilves, ministrowie, ambasadorowie, przedstawiciele muzeów z całej Europy, zespoły folklorystyczne – przybywali do nowego gmachu od późnego popołudnia, a cała niezwykła impreza – utrzymana w teatralnej konwencji światło-dźwięk – trwała niemal do północy.

Polskę reprezentowali m.in.: Adam Czyżewski (dyrektor Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie), Robert Kostro (dyrektor Muzeum Historii Polski), Wanda Zwinogrodzka (wiceminister MKiDN) oraz ks. dyrektor Tomasz Garwoliński z olsztyńskiej Biblioteki ,,Hosianum”. Ze zbiorów tej ostatniej do ERM wypożyczono na dwa lata jedyny zachowany egzemplarz starodruku księgi liturgicznej „Agenda Parva”, wydanej w Braniewie w 1622 roku. Starodruk zawiera pierwsze drukowane w języku estońskim teksty.

107 lat oczekiwania, 6000 metrów wystaw

Potrzeba budowy gmachu dla Estońskiego Muzeum Narodowego zrodziła się wraz z powstaniem instytucji w 1909 roku, a więc przed 107 laty. Muzeum, które zbiera eksponaty przybliżające historię, życie i tradycje Estończyków, innych ludów ugrofińskich, jak i pozostałych mniejszości zamieszkujących Estonię, od powstania zlokalizowane jest w kulturalnej stolicy kraju – Tartu. Z tego też powodu, to w tym właśnie mieście poszukiwano odpowiedniej przestrzeni dla nowej siedziby. W 2003 roku znaleziono ją w dzielnicy Raadi znajdującej się na obrzeżach miasta, znanej do tej pory z dawnej opuszczonej bazy lotniczej sowieckich bombowców. Warto jednak przypomnieć, że pierwsza siedziba muzeum, od 1922 roku, mieściła się w majątku Raadi, którego ruiny znajdują się zaledwie 300 metrów od głównego wejścia nowo otwartego obiektu.

Zdjęcia makiet pochodzą ze zbiorów Estońskiego Muzeum Narodowego.

Charakter i historia otoczenia wpłynęły na kształt budynku. Architekci z grupy DGT projektując podłużny, ciągnący się na prawie 356 metrów budynek z jednej strony bezpośrednio nawiązali do miejsca, podkreślili niedawną dramatyczną historię kraju, ale będący przedłużeniem starego pasa startowego i wzrastający ku niebu dach ma symbolizować pomyślną przyszłość. Tak jak na początku okresu międzywojennego, muzeum organizowane było wbrew dominującej kulturze niemieckiej (dwór należał do nieprzychylnej estońskiej niepodległości rodziny Niemców bałtyckich), tak nowy budynek stanął na przekór półwiecznej okupacji sowieckiej i próbom sowietyzacji.

Wystawy prezentowane w nowym gmachu muzeum rozciągają się na kilku poziomach. Obecnie w muzeum otwarte są dwie wystawy stałe: „Spotkania” i „Echa Uralu”. W lutym 2017 roku otwarte zostaną wystawy czasowe. Wystawa „Echa Uralu” przybliża mniejszości ugro-fińskie. Gość muzeum zacznie zwiedzanie od interaktywnej mapy językowej, by następnie przejść do dolnego poziomu. Tam prowadzony podświetlaną podłogą dotrze do aneksów prezentujących archiwalne filmy, zachowane stroje, biżuterię i inne eksponaty. W pełni zrekonstruowana karelska sauna zaprasza do swojego wnętrza z całkowitym realizmem oddając nastrój i znaczenie tej gorącej tradycji.

Znajdująca się poziom wyżej wystawa „Spotkania” przybliża historię, życie i tradycje Estończyków. Z początku wydaje się, że można zwyczajnie przejść od punktu A do punktu B, szybko okazuje się jednak, że po obu stronach znajdują się „nawy”, w których, za małymi drzwiczkami jak z ,,Alicji w Krainie Czarów” albo za zasłonami, ukryte są kolejne ekspozycje. Tam można przenieść się w przestrzeni i czasie, na przykład do typowego blokowiska z lat 70., czy do starej apteki ciasno zastawionej eksponatami. Osobną wystawę poświęcono fladze Estonii – jej historii i znaczeniu. Estońskie stroje ludowe prezentowane są na manekinach wydrukowanych w technologii 3D, a wzorowanych i realistycznie oddających ruchy tancerzy ludowych. Mają one ekspresyjną formę, co ma podkreślać ważną rolę tańca w kulturze Estonii. Drugi filar estońskiej kultury, a więc muzyka, emitowana jest na przykład w świetnie zaprojektowanych stołach multimedialnych.

Wystawy wyposażone zostały w liczne interaktywne rozwiązania multimedialne. Szczególnie młodsza publiczność będzie zafascynowana świetnie opracowanymi stanowiskami tematycznymi typu touch & sound, touch & feel z ekranami dotykowymi, materiałami dźwiękowymi czy pokrętłami wypuszczającymi dym. Atmosferę wystaw oddają nie tylko eksponaty, ale także światło, dźwięk i zapach – chociażby we wspomnianej aptece poczuć można woń leków. Dla muzealnika, ale też i dla ,,cywilnego” widza, ciekawym zabiegiem jest uchylenie rąbka tajemnicy „pozawystawowego” życia eksponatów muzealnych: niektóre ścieżki doprowadzą zwiedzającego na przykład do podłogi, pod którą zobaczy przechowywane wielkogabarytowe sanie i wozy.

Autorką zdjęć jest Klara Sielicka-Baryłka.

W budynku muzeum mieści się przepiękna biblioteka z czytelnią, jest również restauracja i świetnie wyposażony sklep z upominkami, można tu także znaleźć piękne wydawnictwa dotyczące tradycyjnego stroju, historii, zwyczajów i innych elementów kultury estońskiej. Osobną przestrzenią jest tzw. laboratorium rękodzieła, gdzie można przyjść z pytaniami i po praktyczne wskazówki odnośnie tradycyjnych ściegów i materiałów koniecznych przy wyrobie rękawic, swetrów, pasków.

***

Oszałamiający budynek nowego muzeum (6000 m2 powierzchni wystawowej, kubatura 261 000 m³, pracownicy poruszający się na hulajnogach) powstał według projektu „Pole pamięci” ulokowanej w Paryżu grupy DGT – Dorell.Ghotmeh.Tane (Dan Dorell, Lina Ghotmeh, Tsuyoshi Tane). Architekci za tenże projekt odebrali już prestiżową nagrodę GRAND PRIX AFEX 2016. Estońskim partnerem było biuro HG Arhitektuur z jego twórcami Hanno Grossschmidtem i Tomomi Hayashi. Za niezwykłe wnętrza muzeum odpowiada Pille Lausmäe z Interior Architects. Wkład w ostateczny kształt obiektu wnieśli również architekci z Kino Landscape Architects i Novarc.

 

Chcesz otrzymywać więcej informacji na ten temat? Subskrybuj nasz newsletter!
Raz w miesiącu otrzymasz na swoją skrzynkę zestawienie najważniejszych artykułów.

 

Zdjęcie tytułowe: Gmach Estońskiego Muzeum Narodowego. Zdj. Estońskie Muzeum Narodowe.

Polub nas na Facebooku!