Piszemy o krajach regionu Morza Bałtyckiego

Jüri Ratas nowym liderem Estońskiej Partii Centrum

W czasie sobotniego nadzwyczajnego kongresu Estońskiej Partii Centrum (Eesti Keskerakond) delegaci  wybrali Jüriego Ratasa na nowego przewodniczącego. Tym samym zakończyła się era przewodnictwa Edgara Savisaara, który tylko z krótką przerwą kierował partią od jej powstania na początku lat 90. Zmiana przewodniczącego otwiera nowy rozdział w historii partii, ale może też poważnie wpłynąć na politykę krajową.

Przeczytaj także:  Wszystkie zwycięstwa Jüriego Ratasa. Nowy premier i rząd Estonii

Partia Centrum powstała jesienią 1991 roku, a jej przewodniczącym został jeden z bohaterów ruchu niepodległościowego – Edgar Savisaar. 66-letni polityk pełnił swoją funkcję przez 25 lat, jedynie z półroczną przerwą w połowie lat 90. Era Savisaara w Partii Centrum zakończyła się w konsekwencji ujawnienia listu gwarancyjnego opiewającego na kwotę 450 tys. euro podpisanego przez jego protegowanego, byłego sekretarza partii Priita Toobala. List został sygnowany bez wiedzy pozostałych liderów partii. Wewnątrz partyjna afera wymogła na Savisaarze zgodę na nadzwyczajny kongres partii, którego głównym punktem były przyspieszone wybory przewodniczącego ugrupowania.

Przeczytaj także:  Edgar tańczy na lodzie, czyli wzloty i upadki Edgara Savisaara

W szranki o przewodnictwo partii stanęli namaszczona przez Savisaara na swoją następczynię Yana Toom, a jej kontrkandydatem był Jüri Ratas. Sam Savisaar, który wcześniej zapowiadał swój start, dzień przed kongresem wydał oświadczenie, w którym rekomendował Toom i zapowiedział, że ze względu na atmosferę panującą wokół swojej osoby nie weźmie udziału w kongresie zwołanym do miasteczka Paide. Decyzja Savisaara była raczej unikiem przed konfrontacją z porażką i utratą stanowiska. Mailis Reps w wywiadzie udzielonym we wrześniu dziennikowi Päevaleht mówiła: „Edgar politycznie jest już nikim. Jest zawieszony od roku w swojej pracy [mera Tallinna – przyp. red.], ale nic w Tallinnie się w tym czasie nie wydarzyło, jest tylko mniej śmiesznych konferencji, a wizerunek miasta się poprawił”.

Po porannych wystąpieniach kandydatów i członków partii, po południu 1011 delegatów oddało swoje głosy. Późnym wieczorem podano wyniki. 654 delegatów oddało swoje głosy na Jüriego Ratasa, a 348 na Yanę Toom. Ratas wybrał Mailis Reps, Kadri Simson, Mihhaila Kõlvarta i Jaanusa Karilaida na wiceprzewodniczących.

Zmiana pokoleniowa

Jüri Ratas

Jüri Ratas

Wybór Ratasa na przewodniczącego to znacząca zmiana dla partii: władza przeszła w ręce frakcji progresywnej, ale nastąpiła także zmiana pokoleniowa. Jüri Ratas to 38-latek (premier kraju i przewodniczący rządzącej Partii Reform Taavi Rõivas jest od niego młodszy o rok), który w partii działa od roku 2000. Ratas ukończył zarządzanie biznesowe na Politechnice Tallińskiej i nauki prawne na Uniwersytecie w Tartu. Od 2007 roku był wiceprzewodniczącym parlamentu, wcześniej w latach 2003-2004 i w 2005 roku był wicemerem Tallinna, a w latach 2005-2007 jego merem.

Ratas należy do frakcji progresywnej Partii Centrum, w której czołowymi działaczkami są również ubiegłoroczna konkurentka Edgara Savisaara w wyborach na przewodniczącego partii Kadri Simson (uzyskała wówczas 486 głosów, podczas gdy Savisaar 541) oraz Mailis Reps – kandydatka partii w tegorocznych wyborach prezydenckich. Dobry ubiegłoroczny wynik Simson oraz poparcie partii dla Reps i jej niezły start w wyborach prezydenckich zwiastowały zmianę kierownictwa partii.

Zwycięstwo przedstawiciela wewnętrznej opozycji to rezultat narastającego od lat niezadowolenia w szeregach partii. Edgar Savisaar przed laty ustawił się w roli obrońcy mniejszości rosyjskojęzycznej, co miało pewien pozytywny wpływ na integrację, ale w parze z tym poszła współpraca z partią Jedna Rosja Władimira Putina, popieranie polityki Kremla (m.in. w kwestii aneksji Krymu), a przede wszystkim poważne afery korupcyjne, także z udziałem Rosjan pełniących ważne funkcje w Moskwie. Savisaar postrzegany był jak agent wpływu wschodniego sąsiada, co skutecznie izolowało Partię Centrum na estońskiej scenie politycznej – członkowie pozostałych najważniejszych ugrupowań odrzucali współpracę z partią pod przewodnictwem Savisaara. Partia, dzięki głosom mieszkańców rosyjskojęzycznych, była w stanie od lat samodzielnie rządzić Tallinnem, ale na szczeblu centralnym nie mogła liczyć na więcej niż co trzeci głos.

Przebudowa sceny politycznej

Zmiana w kierownictwie Partii Centrum nie pozostanie bez znaczenia dla całej estońskiej sceny politycznej oraz dla estońskiego społeczeństwa. Od 2007 roku Partia Centrum wyłączona była z rządzenia krajem na szczeblu centralnym, ale też konsolidowała wokół siebie elektorat rosyjskojęzyczny.

Można się spodziewać, że w razie poważnego kryzysu w koalicji rządowej Partia Centrum może teraz stać się partnerem tak największej Partii Reform (co jednak jest mało prawdopodobne), jak i mogłaby stworzyć zupełnie nową koalicję z mniejszymi partiami mającymi swoich przedstawicieli w Riigikogu. Najbliższa okazja ku temu już 7 listopada, kiedy parlament będzie głosował wniosek o wotum nieufności wobec premiera, któremu zarzuca się brak wizji i konkretnych działań w celu przełamania słabego wzrostu gospodarczego. Problem ten i potrzebę jego rozwiązania przy udziale Partii Centrum Ratas podkreślał zaraz po swoim wyborze: „Jasno rozumiem odpowiedzialność i jakie są oczekiwania wobec Partii Centrum. I to, że rząd kierowany przez Partię Reform i zastój [gospodarczy – przyp. red.] muszą zostać zakończone”.

Drugim ważnym aspektem jest możliwa zmiana w preferencjach wyborców rosyjskojęzycznych. Savisaar uważany był za osobę, która mobilizowała rosyjskojęzycznych mieszkańców Tallinna czy regionu Wschodniej Wironii (Ida-Virumaa), by głosowali na Partię Centrum. Zaufanie i przywiązanie rosyjskojęzycznych do byłego już przewodniczącego blokowało chociażby zabiegi Partii Socjaldemokratycznej (jej przewodniczącym jest rosyjskojęzyczny 30-latek Jewgieni Ossinowski) w celu przejęcia części tych głosów.

Wiosną ubiegłego roku Risto Vuorinen, korespondent w Estonii fińskiego dziennika Yle, kreślił scenariusz, w którym ustąpienie Savisaara oznaczałoby ostry konflikt w partii i jej podzielenie się na trzy mniejsze ugrupowania, z których „grupa rosyjska byłaby największa”. O ile prognozy Vuorinena o rozpadzie partii raczej się nie sprawdzą, o tyle można się zastanawiać jak zmienią się sympatie polityczne mniejszości i czy powstanie partia rosyjska.

Chcesz dowiedzieć się więcej na ten temat? Subskrybuj nasz newsletter!
Raz w miesiącu otrzymasz na swoją skrzynkę zestawienie najważniejszych artykułów.

 

Zdjęcie tytułowe: Nowe kierownictwo Estońskiej Partii Centrum. Zdj. Strona Jüriego Ratasa na Facebooku.

Polub nas na Facebooku!