„Związana z Kreenholmem”. Estońskie ślady w historii rodziny Ursuli von der Leyen

Przeczytaj także: „Ufamy von der Leyen”. Nowe rozdanie w UE z perspektywy krajów bałtyckich

Pierwszy raz o związkach polityk CDU z Narwą estońskie media wspominały w 2013 r., gdy została ona nowym ministrem obrony w koalicyjnym rządzie Angeli Merkel. „Praprawnuczka moskiewskiego magnata perkalikowego Ludwiga von Knoopa, który w XIX wieku założył największą fabrykę na Kreenholmie w Rosji, a córka premiera Dolnej Saksonii, Ursula von der Leyen, jest jednym z najpopularniejszych polityków w kraju” – pisały wówczas rosyjskojęzyczne media. Także obecnie, po wtorkowym głosowaniu, media rosyjskie w Estonii podchwyciły temat i opisują historię Ludwiga Knoopa, który urodził się w 1821 r. w Bremie. Rosyjska Wikipedia uznaje go za jednego z największych fabrykantów rosyjskich XIX wieku.

Knoop ukończył szkołę handlową w Bremie, następnie zaś uczył się przemysłu bawełnianego w przedsiębiorstwie De Jersey & Co w Manchesterze. Jako przedstawiciel tej firmy zjawił się w 1839 r. w Moskwie. Trzy lata później Wielka Brytania zniosła zakaz eksportu maszyn tekstylnych, co pozwoliło rozwinąć się przemysłowi bawełnianemu w Cesarstwie Rosyjskim. Knoop, planując budowę manufaktury tekstyliów, w 1856 r. nabył wyspę Kreenholm (niem. Krähnholm, ros. Кренгольм; w tłumaczeniu na język polski to „wronia wyspa”) położoną na rzece Narwie (dawała energię przyszłej manufakturze) i rok później założył Towarzystwo Manufaktury Kreenholmskiej. W zakładzie zatrudniono 4,5 tys. robotników, zarówno pochodzenia estońskiego, jak i rosyjskiego, zaś kadra zarządzająca pochodziła głównie z Wielkiej Brytanii. Knoop zasłynął z płacenia niskich stawek, ale wszyscy pracownicy objęci byli ubezpieczeniem zdrowotnym. Wprowadzono także mieszkania służbowe, szkoły i przedszkola powiązane z fabryką. Zakłady na Kreenholmie istniały w czasie niepodległej Estonii (1918-1940), a także podczas okupacji sowieckiej (1940-1990). Po odzyskaniu przez Estonię niepodległości fabryka została sprywatyzowana, dostała się w ręce Szwedów. Obecnie ma niewielkie znaczenie gospodarcze, stanowi natomiast atrakcję turystyczną i miejsce okazjonalnych wydarzeń kulturalnych.

Ludwig Knoop zmarł w 1894 r. w Bremie. Pozostawił po sobie pięcioro dzieci. Prawnukiem jednej z córek Knoopa – Luizy był znany niemiecki polityk Ernst Albrecht, premier Dolnej Saksonii (zm. 2014 r.). Jego córka Ursula von der Leyen jest jednocześnie prapraprawnuczką Ludwiga Knoopa. Ma ona inne związki z przemysłem tekstylnym. Jej mężem jest prof. Heiko von der Leyen, wywodzący się z rodziny kupców jedwabnianych i przemysłowców. Zaopatrywali oni w jedwab dużą część europejskiej arystokracji.

W 1877 r. car Aleksander II przyznał Knoopowi tytuł barona. Po rewolucji bolszewickiej w 1917 r. rodzina Knoopów wyjechała z kraju i wróciła do Niemiec. Imieniem Ludwiga Knoopa nazwano park w Bremie, gdzie stoi jego pomnik z brązu. Pomnik Knoopa istniał także w Narwie, lecz zburzyli go po II wojnie światowej Sowieci.

Jako minister obrony Ursula von der Leyen trzy razy odwiedziła Estonię: w 2015, 2017 i 2019 r. Choć zjawiła się w Tallinnie i w bazie Ämari, nie odwiedziła jednak Narwy, w której granicach znajduje się Kreenholm.

Przeczytaj także: Alexander Van der Bellen. Zielony prezydent Austrii z estońskimi korzeniami

Tomasz Otocki

W 2010 r. współzałożyciel Programu Bałtyckiego Radia Wnet, a później jego redaktor, od lat zainteresowany Łotwą, redaktor strony facebookowej "Znad Daugawy", wcześniej pisał o krajach bałtyckich dla "Polityki Wschodniej", "Nowej Europy Wschodniej", Delfi, Wiadomości znad Wilii, "New Eastern Europe", Eastbook.eu, Baltica-Silesia. Stale współpracuje także z polską prasą na Wschodzie: "Znad Wilii", "Echa Polesia", "Polak na Łotwie". Najlepiej czuje się w Rydze i Windawie.

„Związana z Kreenholmem”. Estońskie ślady w historii rodziny Ursuli von der Leyen

Zapisz się na newsletter!

Podobne artykuły