Piszemy o krajach regionu Morza Bałtyckiego

Najczęściej czytane w styczniu

Nowy rok rozpoczęliśmy publikacją prawie 20 nowych artykułów i świetnymi wynikami czytelnictwa także wcześniej opublikowanych artykułów. Oto zestawienie najpopularniejszych w styczniu. Zapraszamy do lektury!

Chcesz dowiedzieć się więcej na ten temat? Subskrybuj nasz newsletter!
Raz w miesiącu otrzymasz na swoją skrzynkę zestawienie najważniejszych artykułów.

1. Tomasz Otocki, 85 lat temu samobójstwo popełnił Stanisław Narutowicz

31 grudnia 1932 roku w Kownie zmarł śmiercią samobójczą Stanisław Narutowicz, prawnik, sygnatariusz Aktu Niepodległości Litwy z 1918 roku, brat pierwszego polskiego prezydenta Gabriela Narutowicza. Stanisław przebywał wówczas w „tymczasowej stolicy” w interesach, zatrzymał się w mieszkaniu żony, nauczycielki polskiego gimnazjum imienia Adama Mickiewicza, nieobecnej z powodu ferii świątecznych. To tutaj po powrocie od lekarza padł samobójczy strzał, który zakończył bogate w wydarzenia, choć niełatwe, życie polskiego ziemianina. „Celny strzał w serce, wymierzony własną ręką w Wigilję Nowego Roku przeciął życie wielkiego działacza, szlachetnego człowieka i rycerskiego bojownika bez skazy – rozległ się głośnem echem w całej Litwie, wstrząsnął opinją, kazał zastanowić się nad drogami, po których ona kroczy” – pisała prorządowa, zbliżona do sanacji, „Gazeta Polska” w miesiąc po śmierci wybitnego polityka.

2. Alvydas Nikžentaitis, Wilno dla Białorusinów, a my – dla Rosjan

Na spotkaniach z cudzoziemcami, podczas których należy przybliżyć nieco najnowszą historię Litwy, często powtarzam zdanie, że Litwie w XX wieku trzykrotnie bardzo się poszczęściło. W 1918 roku Litwini niemal cudem odzyskali niepodległość. Taki sam cud powtórzył się także 11 marca 1990 roku. Litwa jest także – obok Rosji – jednym z dwóch krajów na świecie, które po II wojnie światowej powiększyły przedwojenne terytorium.

3. Mirosław Jankowiak, Z Warszawy do Sankt Petersburga dawnym Traktem Kowieńskim

Na mocy ukazu cara Aleksandra I rozpoczęto w 1820 roku budowę Traktu Warszawsko-Kowieńskiego, którą – z przerwą w czasie powstania listopadowego – ukończono dopiero w 1848 roku. Stanowił on jedną z najważniejszych dróg nie tylko ówczesnego Królestwa Polskiego, ale całego Imperium Rosyjskiego, łączył bowiem Sankt Petersburg z ziemiami łotewskimi, litewskimi i polskimi i dalej z Europą Zachodnią.

4. Nowa koncepcja tunelu łączącego Tallinn i Helsinki

Peter Vesterbacka, były dyrektor rozwoju biznesowego w firmie Rovio, znanej z produkcji gry Angry Birds, przedstawił swoją koncepcję podmorskiego tunelu, który miałby połączyć Tallinn i Helsinki. Według Vesterbacka tunel mógłby powstać do końca 2024 roku.

5. Tomas Šernas: Dla ewangelików ważniejsze jest wydawanie książek niż budowa pomników

Na nas największy wpływ wywarli Jan Kalwin, Heinrich Bullinger, Huldrych Zwingli. U nas kalwinistów jest bardziej republikańska tradycja. Ale szanujemy Lutra, bo był dobrym teologiem. A wracając do pomnika Lutra w Wilnie. Generalnie takie rzeźby to historia z XIX wieku. Z jednej strony, dobrze, że są. Ale dla nas bardziej istotne jest wydawanie książek niż budowanie pomnika Kalwina czy Zwingliego – mówi w rozmowie z Przeglądem Bałtyckim Tomas Šernas, duchowny wileńskiej parafii Litewskiego Kościoła Ewangelicko-Reformowanego, od 2010 roku superintendent generalny tego kościoła.

6. Magda Sabała, Krzyż skandynawski. Dlaczego flagi państw nordyckich są do siebie podobne?

Święta państwowe są zwykle rocznicami ważnych wydarzeń z historii poszczególnych krajów. Narody świętują uchwalenie konstytucji, czy odzyskanie niepodległości, a charakteru i poczucia wspólnoty nadają dumnie powiewające flagi państwowe. 17 maja Norwegia obchodziła Syttende Mai, czyli rocznicę podpisania Konstytucji w 1814 roku. 6 czerwca podobne święto celebrowali Szwedzi. Kilka dni temu, 6 grudnia setną rocznicę niepodległości hucznie obchodziła Finlandia. Wszystkie te wydarzenia, poza charakterem uroczystości, łączy jeszcze inny ważny szczegół – flaga, a właściwie wzór, na którym opierają się również flagi narodowe pozostałych krajów Europy Północnej – Danii i Islandii oraz autonomii Wysp Owczych i Wysp Alandzkich.

7. Rasa Baškienė, Loreta – dziewczyna z ulicy Gwiaździstej

Oto ostatnie słowa Lorety Asanavičiūtė w Szpitalu Czerwonego Krzyża, zapisane na dokumentalnych kadrach wydarzeń nocy 13 stycznia. Zdaniem lekarki Vidy Kudzienė, która dyżurowała tamtej nocy i jako pierwsza oglądała przywiezioną z zajść pod wieżą telewizyjną Loretę, było jasne, że nie uda się jej uratować. Tkanki miękkie miednicy mniejszej zostały zmiażdżone przez gąsienice czołgu, krwawienia nie dawało się zahamować. „Loreta ciągle powtarzała: »Mamusiu, mamusiu…« Nie płakała, tylko jęczała… A my nie mogliśmy niczego zrobić…”.

8. Mirosław Jankowiak, Kiruna – jak powstało szwedzkie Klondike

Ponad 100 lat temu nikt nie zdawał sobie sprawy, że powstające miasteczko Kiruna wraz z kopalnią żelaza nie tylko staną się lokomotywą napędową industrializacji całej Skandynawii, ale będą miały strategiczne znaczenie tak dla Szwecji, jak i całej Europy.

9. Ciemnoskóry wiking i początki Islandii

W marcu ukazała się książka „Czarny wiking“ Bergsveinna Birgissona przybliżająca niemal zapomnianą postać Geirmunda Heljarskinna. Książka Birgissona stanowi nie tylko biografię ciemnoskórego wikinga, ale również pokazuje jego czasy, na nowo opisuje wczesną historię Islandii. Na pytania Przeglądu Bałtyckiego o postać Heljarskinna, o badania odległej historii i o czasy wikingów odpowiada autor książki Bergsveinn Birgisson.

10. Agris Dzenis, Prusowie: utraceni kuzyni Łotyszów i Litwinów

Żadne z plemion bałtyjskich nie miało historii tak burzliwej, bogatej w znaczące wydarzenia i tragicznej jak Prusowie. Zniknęli w wyniku konfliktów między dwoma średniowiecznymi kulturami europejskimi – chrześcijańskiej i pogańskiej – zostali wyniszczeni fizycznie lub zasymilowani. Łotysze i Litwini powinni być wdzięczni Prusom za swoje istnienie bardziej niż komukolwiek innemu. Dzięki ich heroicznemu oporowi przed krzyżowcami, który prowadzili przez niemal cały XIII wiek, swobodnie powstawały wówczas fundamenty Wielkiego Księstwa Litewskiego. To z kolei uniemożliwiło masowy napływ krzyżowców i niemieckich kolonistów na terytorium dzisiejszej Łotwy.

Polub nas na Facebooku!