Kościół św. Krzyża w Żaganiu. Zdj. Jan Mazur / Materiał udostępniony przez Stowarzyszenie na rzecz Dziedzictwa Książąt Żagańskich i Kurlandzkich.

Żagań organizuje zbiórkę na kościół ważny dla Łotwy

Mało kto w Polsce i na Łotwie wie, że położony na Ziemi Lubuskiej Żagań jest miastem związanym z historią kurlandzkiej dynastii Bironów. Świadectwem tego jest choćby Mauzoleum Książąt Żagańskich znajdujące się w kościele św. Krzyża w tym mieście. Miesiąc temu ruszyła zbiórka na przywrócenie blasku żagańskiego kościoła na portalu „Się Pomaga”, którą organizuje lokalna parafia, a także Stowarzyszenie na rzecz Dziedzictwa Książąt Żagańskich i Kurlandzkich.

Tomasz Otocki
Tomasz Otocki
|

Na razie zebrano prawie 5 tysięcy złotych, do zamierzonych 200 tysięcy wciąż jest daleko, jednak prezes stowarzyszenia Adam Raciborski wierzy, że to się uda.

Jaka jest waga Żagania dla historii Łotwy?

Wnętrze kościoła św. Krzyża w Żaganiu. Zdj. Jan Mazur / Materiał udostępniony przez Stowarzyszenie na rzecz Dziedzictwa Książąt Żagańskich i Kurlandzkich.

– Księstwo żagańskie zostało zakupione przez księcia Kurlandii i Semigalii Piotra Birona 240 lat temu – mówi Adam Raciborski Przeglądowi Bałtyckiemu. – Córki Birona, Dorota de Talleyrand-Périgord i Wilhelmina żagańska, czyli Katharina Friederike Wilhelmine Benigna von Kurland, która urodziła się jeszcze w 1781 roku w Mitawie, są pochowane w kościele św. Krzyża w Żaganiu i mają ogromne znaczenie dla historii Łotwy – dodaje twórca lokalnego stowarzyszenia.

Wilhelmina żagańska była najstarszą córką Piotra Birona i jego żony Doroty von Medem. Po śmierci ojca w 1800 roku odziedziczyła księstwo żagańskie i dobra nachodzkie, znajdujące się na terenie obecnych Czech.

Z kolei Piotr Biron, który w 1786 roku nabył księstwo żagańskie, był w latach 1769–1795 ostatnim księciem Kurlandii i Semigalii. W 1764 roku złożył hołd lenny królowi Rzeczypospolitej Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu. Oprócz odziedziczonego Sycowa na Dolnym Śląsku stał się właścicielem innych posiadłości na Śląsku i w Czechach, w tym w 1792 roku Náchodu (obecnie miasto partnerskie Bauski w Semigalii, położone blisko granicy polsko-czeskiej). Księciem żagańskim był od 1786 roku. Został zapamiętany jako mecenas sztuki, który kolekcjonował obrazy, utrzymywał teatr oraz kapelę na własnym dworze.

Po zrzeczeniu się tronu Kurlandii ostatnie lata spędził w dobrach na Śląsku i w Czechach. Rezydował głównie w Żaganiu, który uczynił wspaniałą rezydencją, porównywalną z rezydencjami książąt niemieckich w tej części Europy. Biron zmarł w 1800 roku i pochowany został w krypcie pod wieżą Kościoła Łaski w Żaganiu.

Z kolei Mauzoleum Książąt Żagańskich, o którym wspominaliśmy na początku artykułu, znajduje się w kościele św. Krzyża w Żaganiu. Jako pierwsza spoczęła w nim w 1841 roku Wilhelmina, księżna żagańska oraz właścicielka dóbr nachodzkich. W 1862 roku umarła księżna Dorota de Talleyrand-Périgord i także została pochowana w grobowcu. W 1898 roku zmarł książę żagański Napoleon Ludwik, wnuk Piotra Birona, syn księżnej Doroty, którego ciało także trafiło do mauzoleum. Wszystkie sarkofagi znajdują się tam do dziś.

Dorota de Talleyrand-Périgord

– Warto wspomnieć, że mauzoleum ma ogromne znaczenie w historii sztuki, gdyż księżna Dorota zatrudniła najlepszych artystów XIX-wiecznej Europy Środkowo-Wschodniej. Tutaj na przykład możemy zobaczyć rzeźby ucznia Daniela Raucha – mówi Przeglądowi Bałtyckiemu Adam Raciborski, prezes Stowarzyszenia na rzecz Dziedzictwa Książąt Żagańskich i Kurlandzkich.

Jakie znaczenie dla Żagania ma sam kościół św. Krzyża?

– To nie jest zwykła świątynia. To Mauzoleum Książąt Żagańskich – miejsce spoczynku wybitnego europejskiego rodu Talleyrand-Périgord. To tutaj historia Polski przeplata się z losami całej Europy – potwierdza ks. Witold Lesner, proboszcz parafii św. Józefa w Żaganiu. – Przez 35 lat po II wojnie światowej kościół znajdował się w rękach władz komunistycznych, co doprowadziło do jego drastycznej degradacji. Od 1983 roku budynek wrócił do parafii, a my – wspólnie ze Stowarzyszeniem na rzecz Dziedzictwa Książąt Żagańskich i Kurlandzkich – robimy wszystko, by go ocalić – mówi Przeglądowi Bałtyckiemu ks. Lesner. Parafia, którą kieruje jest malutka i liczy niecałe półtora tysiąca wiernych.

Obecnie zbierane są środki na opracowanie dokumentacji budowlanej i konserwatorskiej, która obejmuje:

  • nowoczesne instalacje: elektryczną, przeciwpożarową i antywłamaniową,
  • projekt techniczny chóru: odtworzenie zabytkowej balustrady,
  • rekonstrukcję organów: przywrócenie brzmienia instrumentu z połowy XVIII wieku,
  • program prac konserwatorskich: kompleksowy plan ratowania sklepień i ścian wnętrza.

– Uważam, że Żagań jest pomostem między Polską a Łotwą. Rodzina Bironów żagańskich nie odżegnała się bowiem od pierwotnych miejsc ich zamieszkania, którymi były Mitawa i Rundāle – mówi Przeglądowi Bałtyckiemu Adam Raciborski, współorganizator zbiórki.

Link do zbiórki: www.siepomaga.pl/kosciol-zagan.

Zakończenie zbiórki planowane jest na 1 września 2026 roku.

Zapisz się na newsletter!

Na Twoją skrzynkę e-mailową będę trafiały informacje o nowych publikacjach oraz o promocjach.

W 2010 r. współzałożyciel Programu Bałtyckiego Radia Wnet, a później jego redaktor, od lat zainteresowany Łotwą, redaktor strony facebookowej "Znad Daugawy", wcześniej pisał o krajach bałtyckich dla "Polityki Wschodniej", "Nowej Europy Wschodniej", Delfi, Wiadomości znad Wilii, "New Eastern Europe", Eastbook.eu, Baltica-Silesia. Stale współpracuje także z polską prasą na Wschodzie: "Znad Wilii", "Echa Polesia", "Polak na Łotwie". Najlepiej czuje się w Rydze i Windawie.

Aktualności

Podobne artykuły